Maddenin çok yüksek sıcaklıkta görülen dördüncü hali vardır ki, buna plâzma denir. Plâzma halinde olan maddeler sıvı haldeki gibi akışkandır. Evrende madde daha çok plâzma halinde bulunur.

        Fiziksel özellikler:

        Maddenin yapısında köklü ve kalıcı değişiklik yapılmadan, maddenin dış yapısıyla ilgili değişikliklere denir. Örneğin; esneklik, genleşme, renk, çözünürlük, sertlik, iletkenlik, öz kütle, öz ısı, erime noktası, kaynama notası, fiziksel hâl gibi özelliklerdir.
Kimyasal özellikler: Maddenin yapısının değişmesi ve yeni maddelere dönüşmesiyle ilgili özelliklerdir. Örneğin: yanma, oksitlenme-paslanma, çürüme, ekşime, asit ve bazlarla etkileşme gibi özelliklerdir. Odun yanarken ısı ve ışık vererek değişime uğrar. Hidrojen ile oksijenin birleşmesi sonucu ısı açığa çıkar, su oluşur.
        Maddeler, saf maddeler ve saf olmayan maddeler olmak üzere ikiye ayrılır.
        Saf madde, sabit sıcaklık ve basınçta, erime noktası, kaynama noktası, öz kütle gibi ayırt edici özellikleri sabit olan, her yerinde aynı özellikleri gösteren maddelerdir. Saf maddeler, element ve bileşik olmak üzere ikiye ayrılır.

        >>> Element, altın, bakır, klor, azot gibi yapısal olarak tek cins saf madde içeren ve bu nedenle hiçbir ayırma yöntemiyle kendinden daha basit kimyasal maddelere dönüştürelemeyen maddelere denir.
        Bileşik, iki veya daha fazla elementin, kendi özelliklerini kaybederek oluşturdukları yeni saf maddelere denir.
        Örneğin; 
        Hidrojen ve oksijen atomunun birleşerek kendilerinden farklı olan suyu oluşturması, bakır ile oksijenin reaksiyona girmesi ile siyah renkli bakır oksidin oluşması gibi.
Saf olmayan maddeler karışımdır. Karışım, iki veya daha fazla saf maddenin kimyasal özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşur.
        Şeker-su, yemek tuzu-su, alkol-su, zeytinyağı-su gibi maddeler karışıma örnek verilebilir.
        Maddenin ayırt edici özelliklerinden birisi de çözünürlüktür.

        Günlük yaşantımızda karşılaştığımız maddelerin çoğu saf maddelerin bir karışımıdır.
        Örneğin; ayran, limonata, pirinç, çay ve hava gibi. Bunların bir kısmının karışım olduğunu ilk bakışta anlayabiliriz. Fakat bazı maddelerin karışım olduğunu hemen anlamak kolay değildir.
Örneğin; tuzlu su, görünüş olarak saf sudan çok farklı değildir ve görünüşüne bakarak saf sudan ayırt etmemiz çok zordur. Çünkü tuzlu suda: tuz, çok küçük parçacıklar halinde su içine homojen olarak dağılmıştır.
        Tuzlu su örneğinde olduğu gibi saf bir maddenin başka bir saf madde içinde homojen dağılmasına çözünme, en az iki maddeden oluşan homojen karışıma da çözelti denir.
        Çözeltiyi oluşturan maddelerden genellikle çok olana çözücü (çözen), az olana ise çnzünen denir.
        Örneğin; bir bardak suya bir kaşık tuz eklenerek hazırlanan çözeltide, su çözücü, tuz ise çözünendir. Her ikisinin oluşturduğu tuzlu su ise çözeltidir. Çözeltilerin çoğunda çözünen madde sayısı birden fazladır.
        Katı, sıvı ve gaz çözeltileri örnek olarak verilebilir. Hava, azot, oksijen, argon ve karbon dioksitten oluşan bir gaz karışımıdır.
        Katı – katı özetlilere alaşım denir. Alaşımlar metalin, metal içinde eritilip karıştırılmasıyla elde edilen homojen karışımlardır. Örneğin; çinko – bakır alaşımına pirinç denir.
        Gaz – sıvı çözeltilerine, sodayı örnek verebiliriz. Soda, karbon dioksit gazının sudaki çözeltisidir.
        Sıvı – sıvı çözeltilerine, etil alkol ile suyun birbirleriyle her orandaki karışımını örnek verebiliriz.
        Çözeltiler, çözücü içindeki çözünenin miktarına göre, seyreltik veya derişik çözeltiler olarak ikiye ayrılır. Bir çözeltideki çözünmüş madde miktarı diğerine göre az ise çözelti seyreltik, çözünmüş madde miktarı çok ise çözelti derişiktir.
        Örneğin; 
        İçerisinde dört gram şeker çözünmüş bir bardak su, iki gram şeker çözünmüş bir bardak sudan daha derişiktir. Çözeltiler, kendi aralarında içerdikleri çözünen madde miktarına göre üçe de ayrılabilir.
        1- Doymamış çözelti: Belirli bir sıcaklık ve basınçta belirli bir çözücünün çözebileceğinden daha az miktarda çözünen madde bulunduran çözeltiye doymamış çözelti denir. Örneğin; 20 °C’ de 100g su, en çok 34g potasyum klorür çözebilir. Aynı sıcaklıkta 100g suya 34g’dan daha az potasyum klorür eklenmesiyle elde edilen çözelti doymamış çözeltidir.
        2- Doymuş çözelti: Belirli bir sıcaklık ve basınçta belirli bir çözücünün çözebileceği en çok madde miktarını çözmüş olan çözeltiye denir. Örneğin; 20 °C ‘de 100g suya, 34g potasyum klorür eklenmesiyle hazırlanan çözelti doymuş çözeltidir.
        3- Aşırı doymuş çözelti: Belirli bir sıcaklık ve basınçta belirli bir çözücünün çözebileceğinden daha çok miktarda çözünen madde bulunduran çözeltiye aşırı doymuş çözelti denir. Örneğin; 20 °C ’de 100g suda, 34g’ın üstünde potasyum klorür bulunduran çözelti aşırı doymuş çözeltidir.

        Çözünürlük : Belirli bir sıcaklıkta 100g veya 100mL çözücüde çözünen maksimum madde miktarıdır.

                                                Çözünenin kütlesi (g)
                     Çözünürlük =    ———————————      =   Çözünenin kütlesi / 100g çözücü
                                                100g (100mL) çözücü



        Örnek:
        Potasyum klorürün 60 °C ‘deki çözünürlüğü 45,5 g/100 g sudur. Aynı sıcaklıkta 200 g su ile doymuş potasyum klorür çözeltisi hazırlayabilmek için kaç gram potasyum klorür alınmalıdır?
      
        Çözüm:
        60 °C ‘de ve 100g suda 45,5g potasyum klorür çözündüğü bilinmektedir.
        O hâlde 200g suda en fazla kaç gram potasyum klorürün çözünebileceği orantıyla hesaplanır.

              100g suda             45,5g potasyum
              200g suda              ???
              ————————————————
                   200x45,5 / 100 = 91g

        Katı, Sıvı ve  Gazların Sudaki Çözünürlüğü

        Bir maddenin belirli miktar çözücüde çözünen miktarları sınırlıdır. Bazı maddeler, bazı çözücülerde çok iyi çözündükleri halde, bazıları çok az çözünürler ya da hiç çözünmezler. Her maddenin belirli şartlarda belirli bir çözünürlüğü vardır.

        1- Katıların çözünürlüğü: Katı maddelerin belirli sıcaklık ve basınçta aynı miktar suda çözünen miktarları birbirinden farklıdır. Örneğin; 20 °C ‘de 100g suda en çok 36 g sodyum klorür (yemek tuzu) çözünürken, aynı sıcaklıkta 100g suda 88g sodyum nitrat çözülebilir.
        2- Sıvıların çözünürlüğü: Katılardaki gibi farklı sıvıların belirli sıcaklıkta sudaki çözünürlükleri birbirinden farklıdır. Tüplere sırasıyla etil alkol ve zeytinyağı koyalım. Bunların içerisine aynı miktarda ve belirli sıcaklıkta su koyup belirli bir süre tüpleri çalkalarsak etil alkolün suda tamamen çözündüğünü, zeytinyağının ise suyun üstünde ayrı katman olarak durduğunu ve hemen hemen hiç çözünmediğini gözlenir.
        3- Gazların çözünürlüğü: Gazların sudaki çözünürlüğü genellikle çok az olmasına karşılık, yaşantımızda önemli bir yer tutar. Bir gaz karışımı olan havada bulunan oksijen gazı canlılar için gereklidir. Suda yaşayan canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için suda çözünmüş olan oksijen gazını kullanırlar. Suda sınırlı oranda çözünen bir gaz da karbon dioksittir. Amonyak gazının sudaki çözünürlüğü havadaki oksijen ve azot gazlarının sudaki çözünürlüğüne göre daha çoktur. Bu da bize farklı gazların sudaki çözünürlüklerinin birbirinden farklı olacağını gösterir.

        Katıların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça genellikle artar. Sıcaklık arttıkça çözünürlüğü azalan çok az katı vardır. Potasyum klorat, amonyum klorür, potasyum klorür ve sodyum nitratın çözünürlüğü gibi sıcaklık arttıkça artarken, sodyum klorürün çözünürlüğü sıcaklık arttıkça çok az artar. Seryum sülfatın çözünürlüğü ise sıcaklık arttıkça azalır.
        Çözünürlüğün sıcaklıkla değişimi, maddeler için ayırt edici bir özelliktir.
        Gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır, sıcaklık azaldıkça ise artar.